سەرۆك بەرهەم: گرنگە پرۆژەی نیشتمانی ناوخۆیی بێت لە رێگەی دەوڵەتێکی توانادار، دەوڵەتێك کە پارێزەر و خزمەتكاری خەڵک بێت، زەوتکردنی دەنگی دەنگدەران پێشێلكارییە بۆ سەر سەروەری وڵات، زامنکردنی سەروەریش پاراستنی دەنگی دەنگدەرانە

2021/06/20

سەرۆک بەرهەم ساڵح جەختیکردەوە کە پێویستە پڕۆژەی عێراق، پڕۆژەیەکی نیشتمانی ناوخۆیی بێت لەرێگەی دامەزراندنی دەوڵەتێکی تواناداری رێزلێگیراو کە خزمەتکاری خەڵک بێت و خێروبێری وڵاتیش بۆ خزمەتکردنی خەڵک بێت، دەوڵەتێک کە ئارامی باڵ بکێشت بەسەریدا، لەگەڵ گەل و دراوسێکانی بە ئاشتی بژێت، جەختی لەوەشكردەوە كە گەورەترین پێشێلكاری بۆ سەر سەروەری عێراق ساختەكاری و زەوتكردنی دەنگی دەنگدەرانە، چەسپاندنی بنەماكانی سەروەریش لە پاراستنی دەنگی دەنگدەرانەوە دەستپێدەكات لە ھەڵبژاردنەکان، ئاماژەی بەوەشکرد كە (فەتوای جیهادی كیفایە) ی مەڕجەعیەتی باڵای نەجەف پڕۆژەیەكی نیشتمانی بوو بۆ رزگاركردنی عێراق، بۆیە پێویستە هەڵوێستەیەكی جددی لەبارەوە بكەین، سەرۆک بەرھەم دووپاتیکردەوە کە وڵات لە بەردەم گۆڕانکاری گەورەدایە کە ئەویش ئامادەکارییە بۆ پەیمانێکی سیاسی نوێ.

د. بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق ئێوارەی رۆژی شەممە 19 ی حوزەیرانی 2021  لەکۆڕبەندی دیالۆگی بەحر ئەلعلوم رایگەیاند، "عێراق لە بەردەم كۆمەڵێك گۆڕانکاری هەنووكەیی گرنگ دایە، وەك پەرەپێدانی ئابووری و رێخۆشكردن بۆ پەیمانێكی سیاسی نوێ و ھاتنە ئاراوەی دۆخێکی تازە لە ناوچەكەدا، ھەروەھا ئاماژەی بەوەشدا كە عێراق بەدەست كۆمەڵێك تەنگەژەی سیاسی دەناڵێنێت كە پێویست دەكات چارەسەرێكی ریشەیی بوێرانەی راستەقینەیان بۆ بدۆزرێتەوە، ھەر بۆیە گرنگە سود لە تواناکانی کەسانی ئەكادیمی و زانكۆ و سەنتەرەكانی توێژینەوە وەربگرین.

سەرۆک کۆمار ئەوەشی خستەڕوو کە مەرجەعییەتی ئاینی لە نەجەف لە ورەچەرخان و گۆڕانكارییە گەورەكانی عێراقدا رۆڵێكی مێژوویی گەورە و گرنگی گێراوە، هەمیشە هەڵوێستەكانی هەر لە شۆڕشی بیستەوە تاوەكو ئێستا- پاڵپشتی لە سەرورەی و بڕیاری نیشتمانی عێراق كردووە، سەرۆك بەرهەم جەختی لەوەش كردەوە كە فەتوای جیهادی كیفایەی مەڕجەعیەتی باڵا لە ئانوساتێكی چارەنووسسازدا بوو، هەموو توێژەكانی گەل بە گەورە و بچوكەوە بەدەنگییەوە هاتن، فەتواكە تەنیا بۆ مەزهەب و پێکھاتەیەک نەبوو، بەڵكو پڕۆژەیەكی نیشتمانی راستەقینە بوو بۆ رزگاركردنی عێراق لە دۆخێكی زۆر مەترسیدار، بۆیە پێویستە بە گرنگییەوە لێی بڕوانین و هەڵوێستەی لە بەرامبەردا بكەین و توێژەر و سەنتەرەكانی لێكۆڵینەوەش بیخەنە بەر باس و لێكۆڵینەوە، سەرۆك كۆمار جەختی لەوەش كردەوە كە ئانوساتی ئەو فەتوایە گرنگی و گەورەیی رۆڵە مێژوویەكەی مەڕجەعیەت دەردەخات لەوەی هەمیشە پێشەنگ بووە، هەمیشە پارێزەر و داكۆكیكاری سەرسەختی سەروەری و بڕیاری نیشتمانی عێراقی بووە، هەمیشە پارێزەری ستەملێكراو و چەوساوەكان بووە و دڵسۆزانە بەرگری لە مافی كورد و مەسیحی و ئێزدییەكانیش كردووە.

سەرۆك كۆمار ئەوەشی دووپاتكردەوە كە عێراقی خاوەن سەروەری تەواو بەرهەمی بڕیار و خواست و سیاسەتێكی ناوخۆییە، ھەروەھا روونیکردەوە ئەو دەستكەوتانەی لە ساڵی 2003 وە بەدەست ھاتوون كەمنین، بەڵام دەبێت بوێری وتنی ئەوەشمان هەبێت كە لە ئاست خەون و هیواكانماندا نین و كەموكورتی زۆریان تێدایە و پێداویستییە سەرەتاییەكانی حوکمڕانییەکی باش و دەوڵەتێكی تواناداری خاوەن سەروەری تەواو پڕناكەنەوە، ئەمە داواكاری راستەقینەی هەموو گەلی عێراقە هەر لە بەسڕە تا نەجەف و عیماڕە و ئەنبار و موسل و سلێمانی و هەولێر، ھەمووان دەیانەوێت دەوڵەتێكی نیشتمانی خزمەتگوزار دابمەزرێنین كە بتوانێت پارێزگاری لە شكۆمەندی هاووڵاتییەكانی بكات.

سەرۆك كۆمار ئاماژەی بەوەشدا كە هەڵبژاردنی ئایندە بەدەنگەوەهاتنی شەقامی ناڕازی عێراقییە لەو دۆخە سیاسییەی ناهەموارەی تیایدا دەژین كە ناتوانێت خزمەتگوزاری پێویست بۆ هاووڵاتییەكانی دابین بكات، كاردانەوەی شەقامە لە بەرامبەر ئەو ساختەكارییەی کە لە هەڵبژاردنەكانی پێشوودا ئەنجامدراوە، ھاوکات جەختیكردەوە كە كەموكورتی هەرە گەورە كە پێشێلكارییە بۆ سەروەری عێراق ساختەكاری و زەوتكردنی دەنگی دەنگدەرانە، چونكە سەروەری هەر وڵاتێك لە رێزگرتن لە دەنگی دەنگدەرانییەوە دەستپێدەكات، بۆیە بۆ ئەوەی شەرعیەت بۆ سیستەم و دەوڵەت بگەڕێتەوە پێویستە هەڵبژاردنێكی راستەقینەی ئازاد سەنگی مەحەك بێت دوور لە ساختەكاری و فرتۆفێڵ.

سەرۆک کۆمار ئەوەشی خستەڕوو کە هاووڵاتیان بەرامبەر هەڵبژاردنەكان بەدگومانن، هۆكارەكەش ئەو كەموكورتییانەیە كە لە هەڵبژاردنەكانی پێشوودا روویانداوە، بۆیە زۆر گرنگە پرۆسەی هەڵبژاردنی ئایندە لە ژێر چاودێری نێودەوڵەتی و رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی و چالاكییە كۆمەڵایەتییەكان بەرێوەبچێت لە پێناو پاراستنی خواستی خەڵک و دەنگی دەنگدەران.

لە بەشێكی دیكەی وتەکانیدا سەرۆك كۆمار باسی لەوەشكرد كە بە گوێرەی وتەی شارەزایان داهاتە نەوتییەكانی عێراق لە ساڵی 2003 وە تاوەكو ئێستا هەزار ملیار دۆلار بووە، مەزەندەكانیش ئاماژە بەوە دەدەن كە 150 ملیار دۆلاری ئەو پارەیە لە رێگەی چەند سەودا و مامەڵەیەكی گوماناوی پەیوەست بە گەندەڵییەوە بە تاڵان براوەتە دەرەوەی عێراق، گەندەڵی شادەماری ئابووری سیاسی توندوتیژی و پشێوییە، دەوڵەت لاواز و سەروەری پێشێل دەکات، بۆیە ھێشتنەوەی دۆخەکە بەو جۆرە ناهەمواری ئێستا و بێ چارەسەرکردنی پرسی گەندەڵی و گێرانەوەی پارە بەتاڵانبراوەكان ناتوانین هیوا و ئاواتەكانمان لە گەیشتن بە حوكمڕانییەكی باش بھێنینەدی.

سەبارەت بە دۆخی ناوچەكەش سەرۆك كۆمار وتی: "خاكی میزۆپۆتامیا بە درێژایی مێژووی خاڵی هاوسەنگی و یەکلایکردنەوەی ململانێكان بووە لە ناوچەكەدا، ئەمڕۆش بێ بوونی دەوڵەتێكی نیشتمانی تواناداری خاوەن سەروەری لە عێراق، ناوچەكە ناتوانێت ئاشتی و ئارامی و سەقامگیری بەخۆیەوە ببینێت، بۆیە هەر دەستوەردانێك لە كاروباری عێراق لەلایەن لایەنێكی دیایکراو دەستوەردانی لایەنی دیكەی بەدوادا دێت، بەمەش گێژاوی قەیرانەکان بەردەوام دەبێت و هەمووانیش زەرەرمەند دەبین.

هەر لە میانەی وتەکانیدا سەرۆك بەرهەم ئەوەشی روونكردەوە كە تا ساڵی 2050 ژمارەی دانیشتووانی عێراق دەگاتە 80 ملیۆن كەس، تویژینەوە و لێكۆڵینەوەكانیش ئاماژە بەوە دەدەن كە داهاتە نەوتییەكان بە هۆی كەمبوونەوەی خواست لەسەری لە بازاڕەكاندا و پەیدابوونی ووزەی تازەی جێگرەوە نرخیان بەرەو دابەزینە، بۆیە ئەو یەدەگە زۆرەی عێراق ناتوانێت ئایندەیەكی باشتر بۆ رۆڵەكانی دەستەبەر بكات، ئەمە بۆ ئێران و سعودیە و ئوردن و هەموو دراوسێكانی دیكەشمان راستە، هەمووی ئەوەی باسمانكرد ئەركی ئەوەمان دەخاتەسەرشان كە لە بەرامبەر ئاڵینگارییەكان هاوكار و هەماهەنگ بین، ئەمەش تەنیا و تەنیا بە بونیاتنانی دەوڵەتێكی نیشتمانی عێراقی تواناداری خاوەن سەروەری تەواو مەیسەر دەبێت.

Presedent

هەڵبژاردە